Tạp chí Nghiên cứu Sân khấu - Điện ảnh

TÀO NGU VÀ KIỆT TÁC LÔI VŨ

Tất Thắng — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Hầu hết các vở kịch của Tào Ngu đều có giá trị phản ánh hiện thực sinh động qua đó tạo nên giá trị nhận thức sâu sắc. Ở Việt Nam, nhà viết kịch Tào Ngu được các học giả nổi tiếng kính trọng và yêu thích. GS. Đặng Thai Mai, GS. Nguyễn Kim Thản đã từng tham gia dịch một số vở kịch của Tào Ngu như "Lôi Vũ", "Mặt trời mọc", "Người Bắc Kinh". Bên cạnh các tiểu luận giới thiệu, nghiên cứu của Đặng Thai Mai, Nguyễn Kim Thản, GS. Phương Lựu cũng có những bài nghiên cứu sâu sắc về một số vở kịch của Tào Ngu, đặc biệt là vở "Lôi Vũ". Về phương diện sân khấu thì vở diễn Lôi Vũ đã từng được dàn dựng trên sân khấu kịch nói (Đoàn Hoa Lan, 1946), Cải lương (Đoàn Cải lương Hải Phòng, 1989). Và có diễn viên nổi tiếng do việc tham gia diễn xuất vở "Lôi Vũ" mà trường hợp điển hình là NSND Trúc Quỳnh qua vai Phồn Y.

MỐI QUAN HỆ GIỮA KHÔNG GIAN THẬT VÀ KHÔNG GIAN TRONG ĐIỆN ẢNH

Nguyễn Nguyên Vũ — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Mỗi một thành phố lưu giữ những trải nghiệm của mình xuyên qua các thời đại thông qua những ký ức sâu sắc và trường tồn. Khi một thành phố xuất hiện trên phim, nó biến hoá thành một thực thể hư cấu, điều này phản ánh đúng bản chất của điện ảnh. Sự song hành nội tại này giữa các đô thị và phim ảnh tạo nên sự cộng sinh mang tính tất yếu, trong đó mỗi bên liên tục cấu thành và tiến hoá cùng nhau.

KÝ ỨC HẬU PHƯƠNG TRONG SÂN KHẤU ĐƯƠNG ĐẠI VIỆT NAM: TRƯỜNG HỢP VỞ KỊCH QUÂN KHU NAM ĐỒNG BÙI HOÀI SƠN*

Bùi Hoài Sơn — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Trong bối cảnh đời sống văn hóa – nghệ thuật Việt Nam những năm gần đây chứng kiến sự gia tăng các tác phẩm khai thác đề tài chiến tranh và ký ức dân tộc ở nhiều loại hình, nghệ thuật sân khấu cũng có những cách thức mới nhằm tái cấu trúc ký ức lịch sử bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” nổi lên như một trường hợp tiêu biểu của xu hướng kể lại chiến tranh từ góc nhìn hậu phương và ký ức cộng đồng. Một trong những đặc điểm nổi bật của vở kịch này là chuyển dịch tư tưởng và điểm nhìn nghệ thuật từ chiến trường sang hậu phương; ngôn ngữ dàn dựng như một cơ chế kiến tạo ký ức tập thể; khả năng đối thoại liên thế hệ. Vở diễn cho thấy sự phát triển trong tư duy nghệ thuật về đề tài ký ức và con người thời chiến trong xã hội Việt Nam hôm nay.

ĐỘ RÕ TIẾNG NÓI VÀ PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ RÕ BẰNG LOGATOM VIỆT (Tiếp Theo và hết)

Trần Công Chí, Nguyễn Thị Chang — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Đánh giá chất lượng âm thanh của một công trình kiến trúc đặc biệt như nhà hát, phòng hoà nhạc, giảng đường, hội trường đa năng, studio phát thanh truyền hình, hay một hệ thống trang âm công cộng bằng phương pháp trực cảm (STI-SR: Speech Transmission Index-Subjective Rating) cho kết quả nhanh chóng, chính xác và đơn giản. Bài báo “Độ rõ tiếng nói và phương pháp xác định độ rõ bằng logatom Việt” tóm tắt một công trình nghiên cứu từ khâu khảo sát cơ bản cấu trúc đặc trưng của tiếng Việt (tiếng nói và chữ viết) đến thực nghiệm ứng dụng đo kiểm cho các công trình trọng điểm như: Nhà hát lớn, Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Nhà Quốc hội, vv.

KỂ CHUYỆN BẰNG KHUÔN HÌNH TĨNH TRONG PHIM CỦA ĐẠO DIỄN YASUJIRŌ OZU

Phan Thị Phương Hiền — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Đạo diễn Yasujirō Ozu sử dụng khuôn hình tĩnh như một phương thức kể chuyện đặc trưng trong phim truyện điện ảnh. Khác với lối kể chuyện dựa trên xung đột kịch tính hay chuyển động mạnh của máy quay, Ozu xây dựng mạch tự sự thông qua những khuôn hình ít biến đổi, nhịp điệu chậm rãi và sự lặp lại có chủ ý của không gian hình ảnh. Qua đó, câu chuyện điện ảnh được hình thành chủ yếu từ quá trình quan sát và cảm nhận của người xem, hơn là từ chuỗi sự kiện mang tính kịch tính bên ngoài.

NGHỆ THUẬT MÚA DÂN GIAN DÂN TỘC MÔNG, DAO, KHƠ MÚ VÙNG TÂY BẮC: TIẾP CẬN HỆ THỐNG VÀ SO SÁNH

Hoàng Kim Anh — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Bài viết tập trung khảo sát và phân tích nghệ thuật múa dân gian của ba dân tộc Mông, Dao và Khơ Mú vùng Tây Bắc theo hướng tiếp cận hệ thống và so sánh. Dựa trên tư liệu điền dã, phỏng vấn nghệ nhân và phân tích, tổng hợp các nguồn tài liệu, bài viết làm rõ hệ thống động tác, tiết tấu âm nhạc, không gian diễn xướng, trang phục và đạo cụ - những yếu tố tạo nên bản sắc múa của từng tộc người. Kết quả cho thấy múa Mông nổi bật bởi kỹ thuật mạnh mẽ, phóng khoáng gắn với Khèn và Gậy tiền; múa Dao mang tính nghi lễ rõ nét, nổi bật với cấu trúc tiết tấu trống trong múa Chuông, luật động động tác gấp khúc, chắc khỏe; múa Khơ Mú mộc mạc, gắn với lao động và sinh hoạt cộng đồng. Bên cạnh sự khác biệt, nghệ thuật múa của cả ba dân tộc đều phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa nghệ thuật trình diễn và đời sống văn hóa, tín ngưỡng bản địa. Nghiên cứu góp phần bổ sung tư liệu khoa học về múa dân gian vùng Tây Bắc, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện nay.

TỪ NGUYÊN LÝ MẪU ĐẾN TÍNH NỮ TRONG ĐIỆN ẢNH VIỆT NAM

Hoàng Dạ Vũ — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Bài viết khảo sát sự hình thành và biểu hiện của tính nữ trong điện ảnh Việt Nam từ cội nguồn văn hóa truyền thống, đặc biệt là Nguyên lý Mẫu. Từ văn học, sân khấu, mỹ thuật dân gian đến điện ảnh, hình tượng người phụ nữ luôn giữ vị trí trung tâm, mang những phẩm chất như nhân ái, hy sinh, bao dung. Trong điện ảnh Việt Nam, tính nữ được thể hiện nhất quán qua các thời kỳ lịch sử, từ hình ảnh người phụ nữ anh hùng trong chiến tranh đến những thân phận đời thường giàu chiều sâu nội tâm ở giai đoạn hậu chiến và Đổi mới.

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CHÈO TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Bùi Thị Hiền — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, Chèo đang phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là vấn đề tiếp cận với khán giả hiện đại. Một số dự án của các bạn trẻ như “Neo Chèo”, “Chèo 48H - Tôi chèo về quê hương”, nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc hay trên các kênh của sinh viên, giảng viên Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội đã kết nối khán giả trẻ với nghệ thuật Chèo, đồng thời góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát huy nghệ thuật Chèo bằng các ứng dụng công nghệ số. Từ kinh nghiệm đào tạo, biểu diễn nghệ thuật Chèo, tác giả bài viết đã đưa ra một số đóng góp cụ thể nhằm đưa Chèo đến gần hơn với khán giả hiện đại. Thông qua nền tảng số, nghệ thuật Chèo có thể bước tiếp trên hành trình hội nhập, vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa tỏa sáng trong đời sống đương đại.

THỦ PHÁP SỬ DỤNG CẢNH QUAY DÀI TRONG KỂ CHUYỆN PHIM TRUYỆN

Dương Hồng Vinh — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Từ góc độ kể chuyện, cảnh quay dài là một công cụ giúp người làm phim kể câu chuyện một cách chân thực với nhịp điệu liền mạch trong không gian và thời gian. Theo suốt tiến trình lịch sử điện ảnh, từ kỹ thuật quay phim sơ khai đến sự phát triển như một lựa chọn về phương thức biểu đạt hình ảnh, cảnh quay dài đã trở thành thủ pháp nghệ thuật kể chuyện và tác động tới trải nghiệm của khán giả. Như David Bordwell nhận định: “Cảnh quay dài không chỉ kéo dài thời gian mà còn mở ra không gian diễn giải”. Thông qua hiệu quả kể chuyện của cảnh quay dài, có thể xác định tầm quan trọng của thủ pháp này như một dấu ấn sáng tác, đồng thời góp phần nâng cao giá trị nghệ thuật cho tác phẩm.

XÂY DỰNG CƠ CHẾ BA NHÀ TRONG HỢP TÁC, ĐỐI TÁC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÂN KHẤU - ĐIỆN ẢNH HÀ NỘI

Phạm Đắc Thi, Lại Thị Thanh Bình — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Cơ chế đặt hàng đề tài nghiên cứu khoa học (NCKH) và giải pháp đầu ra cho các sản phẩm khoa học là một nội dung của việc xây dựng cơ chế ba nhà: nhà quản lý - nhà trường - nhà đầu tư (nhà hát, nhà đài, doanh nghiệp, v.v..) trong hợp tác, đối tác nghiên cứu ở Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Việc đưa ra cơ chế đặt hàng và giải pháp đầu ra cho các sản phẩm nghiên cứu khoa học trong môi trường nghệ thuật là xu thế tất yếu trong bối cảnh vận dụng và phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số quốc gia (CĐSQG). Cơ chế này vừa là hướng khắc phục hạn chế sau kiểm định của đoàn đánh giá ngoài về nội dung hợp tác (HT), đối tác nghiên cứu khoa học (ĐTNC), vừa góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, NCKH và ĐMST trong bối cảnh phát triển ngành công nghiệp văn hóa.

ĐỘC ĐÁO TRONG TẠO HÌNH VÀ DIỄN HOẠT NHÂN VẬT CỦA PHIM HOẠT HÌNH THỢ SĂN QUỶ K-POP

Lê Huyền Trang — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Hoạt hình 3D đã có rất nhiều thành tựu trong công nghệ và sáng tạo, làm nên những phim hoạt hình giàu ý nghĩa, chất lượng hình ảnh đỉnh cao liên tục được bứt phá. Tuy nhiên, sự sáng tạo dường như không có giới hạn với những phá cách trong nghệ thuật tạo hình mà dẫn đầu là hãng Sony Pictures Animation. “Thợ săn quỷ K-Pop” là bộ phim mới của hãng phát trên nền tảng trực tuyến đã trở thành bom tấn mới trong mùa hè 2025, có những đột phá về tạo hình và diễn hoạt nhân vật.

ẨN DỤ ĐIỆN ẢNH TRONG PHIM CỦA ROBERT ZEMECKIS

Bùi Kim Quy — Fri, 24 Apr 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu điện ảnh truyền thống thường tiếp cận ẩn dụ như yếu tố hình ảnh riêng lẻ mang tính biểu tượng. Bài viết này lập luận rằng trong điện ảnh đương đại, ẩn dụ đã trở thành cơ chế cấu trúc, chi phối cách tổ chức câu chuyện và định hình trải nghiệm của khán giả. Dựa trên lý thuyết Ẩn dụ khái niệm, nghiên cứu khảo sát cách ẩn dụ vận hành qua các thể loại điện ảnh khác nhau, với trọng tâm là phân tích sâu các tác phẩm của Robert Zemeckis. Qua ba phim “Forrest Gump” (1994), “Chuyến bay” (“Flight”, 2012) và “Bước đi thế kỷ” (“The Walk”, 2015), bài viết chỉ ra cách Zemeckis xây dựng một hệ thống ẩn dụ hành trình nhất quán: chạy để tồn tại, rơi để đối diện sự thật, đi trên không để khẳng định niềm tin nhằm khám phá những vấn đề triết học về sự tồn tại của con người. Nghiên cứu đóng góp vào việc hiểu ẩn dụ như ngôn ngữ tư duy đặc thù của điện ảnh hiện đại.