Tạp chí Nghiên cứu Sân khấu - Điện ảnh

CÔNG NGHỆ TẠO HÌNH NHÂN VẬT TRONG PHIM HÀNH TINH KHỈ

Đỗ Minh Đức — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Nhân vật Caesar trong loạt phim “Hành tinh Khỉ” (Planet of the Apes) là một ví dụ xuất sắc về sự kết hợp giữa diễn xuất và công nghệ ghi hình chuyển động (motion capture). Andy Serkis, thông qua diễn xuất tinh tế, đã truyền tải cảm xúc phức tạp của Caesar, từ sự đau đớn đến khát vọng tự do. Công nghệ ghi hình chuyển động ghi lại chuyển động và biểu cảm của Serkis, trong khi đội ngũ kỹ thuật tại Weta Digital tạo ra hình ảnh CGI (Computer-Generated Imagery) sống động và chân thực. Caesar không chỉ là một nhân vật hư cấu, mà còn là một biểu tượng cảm xúc, thay đổi cách khán giả nhìn nhận về điện ảnh kỹ thuật số. Thành công của Caesar đã mở đường cho các nhân vật CGI khác và chứng minh rằng công nghệ có thể nâng tầm nghệ thuật kể chuyện.

VỞ KỊCH XÉT XỬ CÔNG MINH

Tất Thắng — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Xuất hiện vào đời Thanh, vở kịch khuyết danh này có nội dung ca ngợi nhân vật Bao Chửng (Bao Công) một vị quan tòa công minh, chính trực, dũng cảm trong công việc, xét xử các vụ án đầy tính éo le, rắc rối, cụ thể ở đây là vụ án Tần Hương Liên – Trần Sỹ Mỹ. Vở “Xét xử công minh” đã được nhiều đoàn kịch ở Bắc Kinh, Thượng Hải và các địa phương khác dàn dựng, công diễn. Ngoài các kịch chủng thuộc hệ thống Bang kịch thì Kinh kịch, Xuyên kịch, Triều kịch cũng lần lượt đưa vở kịch này lên sân khấu. Ở vở kịch, Bao Chửng hiện lên chân thực và lãng mạn, vừa là nhân vật của thực tế đời sống, vừa là con người của nguyện vọng nhân dân.

VÀI SUY NGHĨ VỀ KHẮC HỌA NHÂN VẬT HAI BÊN CHIẾN TUYẾN TRONG PHIM TRUYỆN VIỆT NAM ĐỀ TÀI CHIẾN TRANH

Trần Thanh Hiệp — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Trong những bộ phim đề tài chiến tranh, việc tác giả hiểu ít nhiều mục đích chính trị của phe đối phương là một chuyện, nhưng để hiểu nhân vật thuộc phe đối phương với tư cách một con người bằng xương bằng thịt, mang dấu ấn của một nền văn hóa lại là một câu chuyện khác, một thách thức mà các tác giả không dễ vượt qua. Trong quá trình phát triển của điện ảnh Việt Nam, hình tượng các nhân vật ở hai bên chiến tuyến đã trải qua nhiều sự thay đổi, song song với sự thay đổi trong bối cảnh lịch sử và quan niệm của người làm phim. Hành trình phát triển điện ảnh cũng là hành trình nhân vật vượt qua những khuôn mẫu, là hành trình sáng tạo để có thể nhận thức hơn sâu hơn về lịch sử và những bài học lịch sử.

MƯA ĐỎ TỪ PHƯƠNG DIỆN TÂM LÝ HỌC ĐIỆN ẢNH VÀ NHÂN HỌC HÌNH ẢNH

Trần Quang Minh — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

“Mưa đỏ” cho thấy sự giao thoa giữa điện ảnh nghệ thuật và ký ức cộng đồng. Từ góc nhìn tâm lý và nhân học hình ảnh, phim không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn là một “không gian ký ức” nơi cộng đồng soi chiếu nỗi đau và sự tái sinh.

NHỮNG THỦ PHÁP VÀ NGUYÊN TẮC TRONG NGHỆ THUẬT BIÊN KỊCH MÚA RỐI

Bùi Quang Vân — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Múa rối là một loại hình nghệ thuật độc đáo có từ rất lâu đời. Trải qua hàng nghìn năm phát triển, múa rối không chỉ là hình thức giải trí dân gian mà còn là phương tiện phản ánh tư tưởng, tình cảm, và bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc. Trong biểu diễn múa rối, khâu sáng tạo đầu tiên là nghệ thuật biên kịch rối. Người biên kịch khi viết kịch bản rối cần phải tuân theo những thủ pháp và nguyên tắc sau đây: thủ pháp ước lệ, cách điệu, tượng trưng, lạ hoá; phương pháp nhân cách hoá, phương pháp tả ý và bút pháp tả thần và yếu tố tính kỳ.

ĐỘ RÕ TIẾNG NÓI VÀ PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ RÕ BẰNG LOGATOM VIỆT

Trần Công Chí, Nguyễn Thị Chang — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Đánh giá chất lượng âm thanh của một công trình kiến trúc đặc biệt như: Nhà hát, phòng hoà nhạc, giảng đường, hội trường đa năng, studio phát thanh truyền hình, hay một hệ thống trang âm công cộng, bằng phương pháp trực cảm (STI – SR: Speech Transmision Index – Subjective Rating) cho kết quả nhanh chóng, chính xác và đơn giản. Bài báo tóm tắt một công trình nghiên cứu từ khâu khảo sát cơ bản cấu trúc đặc trưng của tiếng Việt (tiếng nói và chữ viết) đến thực nghiệm ứng dụng đo kiểm cho các công trình trọng điểm như: Nhà hát lớn, Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Nhà Quốc hội,…

NGHỆ THUẬT MÚA RỐI CẠN CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI TÀY Ở ĐỊNH HÓA, THÁI NGUYÊN: GIÁ TRỊ VĂN HÓA VÀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Đỗ Thị Khánh Ly — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Múa rối cạn là một loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc, phản ánh chiều sâu văn hóa của người Tày nói riêng và các dân tộc thiểu số Việt Nam nói chung. Loại hình nghệ thuật này thể hiện bản sắc riêng biệt của văn hóa Việt Nam trong bối cảnh so sánh với nghệ thuật múa rối trên thế giới. Bài viết tập trung khảo cứu quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật múa rối cạn trong cộng đồng người Tày tại Định Hóa, Thái Nguyên. Không chỉ là một hình thức biểu diễn dân gian, múa rối cạn còn mang đậm ý nghĩa tâm linh, thể hiện khát vọng về một cuộc sống no đủ, mùa màng tươi tốt và sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên. Việc tăng cường thông tin và quảng bá về nghệ thuật múa rối không chỉ giúp du khách hiểu rõ hơn về nền văn hóa truyền thống của Việt Nam, mà còn tạo ra cơ hội kinh doanh và phát triển ngành Du lịch, là điểm nhấn độc đáo và hấp dẫn cho du khách quốc tế khi đến Thái Nguyên.

CHẤT LIỆU QUÝ CHO ĐIỆN ẢNH: TRƯỜNG HỢP TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN HUY THIỆP

Ngô Thị Thắm — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Trong dòng chảy của văn học Việt Nam, Nguyễn Huy Thiệp là một trong những cây bút có đóng góp lớn. Với giọng văn sắc sảo, lối kể chuyện đa thanh, nhân vật đa chiều, sáng tác của ông không chỉ tạo nên những cuộc tranh luận sôi nổi trong giới nghiên cứu mà còn trở thành chất liệu nghệ thuật phong phú cho nghệ thuật sân khấu và điện ảnh. Trong hơn ba thập niên qua, nhiều truyện ngắn và kịch đã được xây dựng thành các bộ phim, nhất là việc chuyển thể truyện ngắn của ông sang các tác phẩm điện ảnh.

XÂY DỰNG NHÂN VẬT SONG HÀNH VÀ NHÂN VẬT THAY VAI TRONG PHIM CỦA ĐẠO DIỄN HIROKAZU KORE-EDA

Phạm Thuận Hải Thảo — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Bài viết phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật song hành và nhân vật thay vai trong phim của đạo diễn Hirokazu Kore-eda, một tên tuổi tiêu biểu của điện ảnh Nhật Bản đương đại. Nhân vật song hành được ông sử dụng để tạo cấu trúc đối chiếu, soi chiếu nội tâm và bổ sung ý nghĩa cho nhau, như các cặp cha và con, chị và em, luật sư và bị cáo. Nhân vật thay vai xuất hiện khi một cá nhân đảm nhận vai trò, chức năng của người khác, từ đó mở ra bước ngoặt kịch tính và chiều sâu nhân văn, tiêu biểu là sự thay thế vai trò cha mẹ, người bảo hộ hay người tìm kiếm sự thật. Qua phân tích các phim "Kẻ trộm siêu thị", "Em gái bé nhỏ", và "Không ai biết", bài viết chỉ ra rằng hai dạng nhân vật này góp phần làm giàu cấu trúc kể chuyện, khắc họa sâu sắc chủ đề gia đình, trách nhiệm, lựa chọn đạo đức và quan niệm nhân sinh của điện ảnh Nhật Bản.

NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG KHÔNG GIAN PHIM CỔ TRANG: TRƯỜNG HỢP PHIM ĐÊM HỘI LONG TRÌ

Đoàn Nhật Cường — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Bài viết phân tích nghệ thuật xây dựng không gian trong phim cổ trang Việt Nam qua trường hợp Đêm hội Long Trì của đạo diễn Hải Ninh, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Nguyễn Huy Tưởng. Lấy bối cảnh thời Lê – Trịnh cuối thế kỷ XVIII, phim tái hiện không gian chính trị, văn hóa và lễ hội với mức độ chân thực lịch sử và giá trị thẩm mỹ điện ảnh cao. Nhóm thiết kế mỹ thuật đã khảo sát, lựa chọn xây mới cung phi tại phim trường và cải tạo các địa điểm như Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) và hệ thống lăng tẩm tại Huế, kết hợp đạo cụ, ánh sáng và yếu tố ẩn dụ trực quan nhằm khắc họa tâm lý nhân vật và quan hệ quyền lực. Bài viết tập trung vào hai trục phân tích chính: không gian lễ hội và không gian tâm trạng, cho thấy không gian phim là công cụ kể chuyện, góp phần định hình cảm nhận của khán giả và bảo tồn bản sắc văn hóa, đồng thời là minh chứng cho sự sáng tạo của thiết kế mỹ thuật điện ảnh Việt Nam trong điều kiện thiếu thốn trường quay và kinh phí sản xuất thời kỳ Đổi mới.

NHÂN VẬT TRẺ EM TRONG PHIM CỦA ĐẠO DIỄN - NGHỆ SĨ NHÂN DÂN NGUYỄN KHÁNH DƯ

Lê Hữu Phước Thành — Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0700

Đạo diễn, NSND Nguyễn Khánh Dư luôn chú trọng xây dựng nhân vật, đặc biệt là nhân vật trẻ em, như một biểu tượng của thời đại và đời sống xã hội. Các em nhỏ trong phim ông không tách rời số phận đất nước, mang trong mình tính cách trong sáng, mộc mạc, giàu yêu thương, khát vọng và lý tưởng sống. Nhân vật trẻ em được khắc họa sinh động qua ngôn ngữ hình ảnh, thị giác và thính giác, gợi cảm xúc chân thực như con người giữa đời thường. Qua các phim như “Đứa con nuôi”, “Sơn Ca trong thành phố”, ông tạo dựng những hình tượng nhân vật trẻ em khó phai trong lòng khán giả, góp phần định hình nghệ thuật xây dựng nhân vật trẻ em trong lịch sử điện ảnh Việt Nam. Với tình yêu quê hương, tâm hồn thuần Việt và khả năng sử dụng ngôn ngữ điện ảnh sâu sắc, ông đã để lại dấu ấn riêng biệt, sáng tạo và giàu giá trị nhân văn.